Duyu Organlarından Kulak

Duyu Organlarından Kulak
24 Haziran 2014 tarihinde eklendi, 3.497 kez okundu.

İşitme ve Denge Organı /Kulak

İşitme işlevini, aşağı-yukarı duyusunu gören ve denge organını içinde bulunduran anatomik yapıdaki organdır. Kulak üç bölümde incelenir.

  • Dış kulak
  • Orta kulak
  • İç kulak

1. Dış Kulak

Yaşadığımız ortamlarda meydana gelen sesleri toplayıp orta kulağa gönderme işi yapan dış kulak iki bölümden oluşur.

  • Kulak kepçesi
  • Dış kulak yolu

Kulak Kepçesi

Kulak kepçesi, başın iki yanında çene ekleminin arkasında bulunur. Huni şeklinde kıvrılmış girinti ve çıkıntılar gösterir. Kıkırdak dokudan yapılmış ve deri ile örtülmüştür. Kıkırdak yapı etrafındaki yapılarla bağ ve kaslarla bağlıdır. Dış kulak yoluna ise fibroz doku ile bağlanmıştır.

Ses dalgaları, kulak kepçesi tarafından toplanarak dış kulak yoluna aktarılır.

Dış Kulak Yolu

Dış kulak yolunun sonlandığı kısımda kulak zarı bulunur. Hafif oval biçimde ince bir zardır. Dış kulak yolundaki kıllar, kulak zarını fiziki etkilerden korur. Dış kulak yolunda özel salgı yapan bezler bulunur. Kanal içindeki bezlerin salgısı ve kulağa giren tozlar sonucu kulak kirleri oluşur.

2. Orta Kulak

Temporal kemik içinde yer alan ve kulak zarından sonra gelen bölümdür. Orta kulağın iç yüzeyleri mukoza ile kaplıdır ve hava bulunduran boşluklardan oluşur. Bu boşluklarda kulak kemikçikleri ve bunlara bağlanan kaslar bulunur. Orta kulak üç bölüme ayrılır.

  • Timpan boşluğu
  • Östaki borusu
  • İşitme kemikçikleri

Timpan Boşluğu

Timpan zarı ile iç kulak arasında bulunan ve iç yüzeyleri mukoza ile kaplı dar bir boşluktur. Timpan boşluğunun üst duvar, alt duvar, ön duvar, arka duvar, iç yan duvar, dış yan duvar olmak üzere altı adet duvarı vardır.

Timpan zarı dış kulak yolu ile orta kulak arasındaki sınırı oluşturan oval biçiminde bir zardır. Çok ince ve gergin olan zarın ortası içe doğru çöküktür. Zarın iç yüzü mukoza, dış yüzü ise deriden oluşur. Timpan zarı ses titreşimlerine karşı hassastır. Ses dalgaları Timpan zarına çarptığı anda titreşim oluşur. Timpan zarında oluşan bu titreşimler işitme kemikçiklerine geçer.

Östaki Borusu

Östaki borusu dış kulak ile orta kulak arasındaki basıncın dengelenmesini sağlar. Normalde kapalı olan boru yutkunma, esneme ve çiğneme gibi hareketlerle açılır ve basıncın eşit olması sağlanır. Kulak zarının her iki tarafındaki basınçta farklılık olması hâlinde kulaklarda rahatsızlık hissi oluşur.

kulak bölümleri

İşitme Kemikçikleri

İşitme kemikçikleri az oynar eklemler ile birbirine bağlı üç kemikçikten oluşur.

  • Çekiç kemiği
  • Örs kemiği
  • Üzengi kemiği

Timpan zarında oluşan ses titreşimleri; çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerini sırası ile geçerek iç kulağa iletilir.

3. İç Kulak

Temporal kemiğin içinde bulunur. İç kulakta işitme ve vücudun dengesi ile ilgili özel duyu hücreleri bulunur. İşitme ve denge işlevleri burada yapılır. İç kulak içinde birçok dolambaçlı yollar ve bu yollar arasında boşluklar olduğundan labirent denilmektedir. İç kulak, yapısı ve işlevleri bakımından iki bölümden oluşur.

  • Kemik labirent
  • Zar labirent

Kemik Labirent

Kemik labirentler, zar labirentleri kapsül gibi sarar. Kemikten oluşan sert bir yapıdadır. Kemik labirent ile zar labirent arasında perilenfa denilen sıvı bulunur. Kemik labirentler önde Kohlear, ortada vestibular, arkada ise yarım daire kanalları olarak üç bölümden oluşur.

  • Kohlear: Orta kulaktan oval pencere ile ayrılır. Şekil olarak salyangoz kabuğuna benzer. Kohlear işitme reseptörlerini taşır. İşitme reseptörlerini taşıyan ve silli hücrelerden oluşan korti (corti) organları da kohlearda bulunur.
  • Vestibular: Kohlear ile yarım daire labirentleri arasında bulunan ovalimsi boşluktur. Vestibular içinde zar labirentin denge ile ilgili yapılarından utriculus ve sacculus bulunur.
  • Yarım Daire Kanalları: Yarım daire kanalları ön, arka ve yanda olmak üzere üç tanedir. şekil olarak yarım daireye benzer. Bu kanalların hepsi vestibulara açılır. Vestibular ve kanallar, birlikte denge aygıtını yapar. Bunlar, vücudun hareketlerini ve dengesini algılar.

Zar Labirent

Kemik labirentin içinde yer alan kanal ve keselerden oluşur. Zar labirent ile kemik labirent arasında perilenfa sıvısı, zar labirentin içinde ise endolenf denilen sıvılar bulunmaktadır. Zar labirentin işitme ve denge duyusunun algılandığı iki bölümü vardır:

  • Vestibular Labirent, denge ile ilgili bölümdür. Utriculus, sacculus, ductus semicircularis denilen kesecikleri vardır.
  • Kohlear Labirent, işitme ile ilgili bölümdür. İçinde ductus cochlearis bulunur.

İşitme Fizyolojisi

Ses titreşimlerine ses dalgaları veya frekansları denilir. Ses dalgaları, fiziksel ortamlarda titreşim olarak kendini gösterir ve havayla iletilir. Aurikulanın topladığı ses dalgalarının kulağın çeşitli bölümlerinde değişikliğe uğradıktan sonra beyine gönderilip burada ses hâlinde algılanmasına işitme denir.

İşitme sırasında kulakta üç fonksiyon yerine getirilmektedir.

  • Orta kulakta ses titreşimleri iç kulak sıvılarına iletilir.
  • İç kulakta frekansların analizi yapılır.
  • Mekanik enerji iç kulaktaki tüylü hücreler tarafından elektrik enerjisine dönüştürülür.

Kulak kepçesi tarafından alınan ses dalgaları, kulak yolu aracılığı ile kulak zarına iletilir. Kulak zarı, bu titreşimleri güçlendirerek timpanik boşluğunda bulunan çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerine ulaştırır. Bu kemikçikler zarda oluşan titreşimleri perilenfa sıvısına ve ses alıcılarına iletir. Titreşimler dalgalar hâlinde kohlear boyunca ilerler. İlerleyen titreşimler corti organında bulunan işitme reseptörlerini uyarır. İşitme hücreleri aldığı uyartıları kohlear sinir liflerine verir. Bu liflerin birleştiği işitme ve denge sinirinden ilerleyen uyartılar, değerlendirilmek üzere beynin işitme merkezlerine götürülür ve böylece ses algılanır.

 

Dengemizi sağlamada üç sistem rol oynar:

 

  • Vestibular Sistem: Başın hareketlerini ve bu hareketlerdeki hızlanma ve yavaşlamaları santral sinir sistemine iletir.
  • Oküler Sistem: Göz kaslarını kontrol eder ve oryantasyonun sağlanmasına yardımcı olur.
  • Serebellar Sistem: İskelet kaslarının tonusunu kontrol eder.

Dengemizi duyu organlarından gelen duyu impulsları yardımı ile sağlarız. Yarım daire kanallarının içinde bulunan endolenf sıvısı, başın ve vücudun hareket ettiği yönün ters yönünde hareket eder. Örneğin baş sağa doğru hareket ettirildiğinde yarım daire kanalları içindeki sıvı, ters tarafa yani sola doğru hareket eder. Sıvının bu hareketiyle reseptörler uyarılır. Meydana gelen bu denge değişikliklerini önce nervus vestibularise daha sonra ise işitme ve denge sinirleri ile beyinciğe iletir.

İşitme organında aynı zamanda aşağı-yukarı duyusu vardır

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git