Bilgi İşleme Kuramı

Bilgi İşleme Kuramı
11 Temmuz 2015 tarihinde eklendi, 2.398 kez okundu.
  • Kendinden önceki tüm öğrenme psikolojilerinden şu bakımdan farklılaşır

İnsan zihni ve bilgisayar paraleldir. Aynı bilgisayardaki gibi insan zihninde de 3 bellek vardır. Bunlar:
Duyusal bellek = ön bellek
Kısa Süreli Bellek = Ram
Uzun Süreli Bellek = Harddisc

  • Öğrenme değil bellek önemlidir. Davranış değişikliğine gerek yoktur. Bilgiyi alıp belleğe yerleştirdiğimiz zaman işlem bitiyor.
  • Ezberi olumlu karşılayan tek yaklaşımdır.
  • Bilgiyi alıp uzun süreli belleğe yerleştirdiğimiz zaman bir daha bu bilgi unutulmaz. Olmadık zamanlarda olmadık anları hatırlarız. Örneğin; ders dinlerken küçüklük anımızı hatırlamak. Geri getirme zordur.
  • Bazı öğrenmeler insana özgüdür: kavramların anlamı, ilkeler (formüller)   yalnızca insana mahsustur.

Bilgi işlemleme 3 ayağa dayanır.

  • Bellek depoları (kaç bellek var ve özellikleri)
  • Bilişsel süreçler (hangi bellek deposunda bilgi ne tür işlemlerden geçiyor.)
  • Bilgi türleri

1-BELLEK DEPOLARI

a. Duyusal Bellek

  • Bilgilerin duyu organları vasıtasıyla ilk geldiği yer.
  • Tüm bilgilerin ham halde bulunduğu yer.
  • Bilgi 1-2 saniye kalıp kaybolur.
  • Kapasite sınırsızdır. Aynı anda istediğimiz kadar bilgi girilebilir.
  • Her türlü bilgiyi işleme sokar.
  • Çok özel durumlarda kendini 18 saniyeye kadar uzatır. ( uzatması kısa süreli belleğin kaybolması demektir.)

b.Kısa Süreli Bellek

  • Bilgi en fazla 1-2 dakika kalıp kaybolur.
  • Diğer adı işleyen ya da çalışan bellektir.
  • Duyusal belleğe gelip dikkat ve algıyı sokar.
  • Bilgiyi getirdikten sonra bilgiyi uzun süreli belleğe kodlayıp saklar.
  • İhtiyaç olduğunda bilgiyi arar bulur ve geri getirir.
  • Parmaklara ya da dudaklara emir verip çıktı üretir.
  • Kapasite 7 + / – 2 dir. Bu Miller’in sihirli sayısıdır. Aynı zamanda alınabilecek max. Bilgi miktarıdır. Aynı anda 9 birim girebilir fakat 9 birimin üstüne çıktığınızda silmeye başlar.  (9 birim = 9 hece, 9 kelime, 9 paragraf, 9 sayfa)
  • Burdan karşımıza öncelik ve sonralık etkisi çıkar. Kosa süreli belleğe 20 sn’de 9 birim girebiliyor. Karşımızdaki insan 20 sn’de 20 birim giriyorsan ya ilk 9 ya da son 9 alınır.
  • Kısa süreli belleğin içeriği genişletilebilir. İçeriğini genişletmeye gruplama denir. Gruplama;  yan yana olanları birleştirip belleğin içeriğini genişletmektir. Günlük yaşamda telefon numaralarında yapıyoruz.
  • Tüm bilgiler canlı, aktiftir. Sürekli işlemden geçiriliyor.

c) Uzun Süreli Bellek

  • Bilginin kalış süresi sınırsızdır. Ancak istediğimiz zaman geri getiremeyebiliyoruz.
  •  kapasite sınırsızdır.
  •  Bilgiler pasif halde bulunur. Hiçbir bilgi aktif değildir.
  • Her türlü bilgiyi işleme sokar.
Uzun Süreli Bellek Kendi içerisinde 4’e ayrılır.
1.Anısal bellek (Epizotik bellek)
  • Tarih sıralamasıyla kayıt yapar
  • Ne zaman sorusuna cevap verir.
2.Anlamlı bellek ( sematik bellek)
  • Kavramın ve ilkelerin anlamlarını kayıt eder.
  • Ne , nedir sorusuna cevap verir.
3.İşlemsel Bellek (prosedür bellek)
  • Bir işin yapılış basamaklarını kayıt yapar.
  • Nasıl sorusuna cevap verir.
  • Hem psikomotor hem bilişsel işlemlerde geçerlidir.
  • Otomatikleşir. Düşünmeden yaparız. Yani kısa süreli bellekten dışarı çıkar. Kısa süreli bellekte yer kaplamaz. O yüzden öğrenci hem ders dinleyip hem yazı yazabiliyor.
4.Flaş bellek
  • Çok ama çok çarpıcı bir olay yaşadığımızda o anın tüm ayrıntıları fotoğraf karesi şeklinde kaydedilir. Bir daha da unutulmaz.

İnsanların en çok yaptığı hata anlamlı belleğe kaydedilmesi gereken bilgiyi anısal belleğe kaydetmektir. Buna yanlış yerleştirme denir.

 

2-BİLİŞSEL SÜREÇLER

A) Duyusal Bellek:

Bilgi dikkat ve algıya sokulur. Sinir sisteminin bir uyarıcıya odaklanmasına dikkat denir.

Uyarıcılardan bazıları süzülecek = süzücü dikkat
kalan uyarıcılardan 1 ya da 2 tanesi seçilecek = seçici bellek

Hangi uyarıcıların süzüleceğine ve seçileceğine karar veren güdülenmedir.

Seçici Dikkat Türleri

Yoğunlaşmış Dikkat: Zihnin tüm bilişsel kapasitelerinin tek bir uyarıcıya kilitlenmesi demektir. Örneğin kitaba dalmış birinin etrafındaki sesleri duymaması.

Bölünmüş Dikkat: Sürekli yapılan işlemlerde geçerlidir. Örneğin; araba kullanırken sağdaki arabaya trafik lambalarına dikkat etmek.

Otomatik Dikkat: Sizin için önemli bir uyarıcı varsa ne iş yapıyorsanız yapın dikkat otomatik ona yönelir. Örneğin; anne ne iş yapıyorsa yapsın çocuk ağladığında direkt ona yönelir.

Gestalt’ın algı yasaları burada geçerlidir.

B) Kısa Süreli Bellek:

Bilgiyi burda daha fazla tutmak için gruplandırma ve tekrar yapılır.

Gruplandırma: yan yana gelenleri birleştirirsek kısa süreli belleğin kapasitesi genişler.

Tekrar: Sürekli tekrar gereklidir. 2 tekrar arasındaki mesafe 20 saniyeyi geçmeyecek. Geçerse silinir.

Kısa süreli belleğin en önemli işlevi (özelliği) kodlamaktır. Kodlama; bilgiyi alıp uzun süreli belleğe kaydetmektir. Bilgiyi uzun süreli belleğe kaydetmenin yolu iki tanedir. Tekrar ve anlamlandırma.
Tekrar: sesli tekrar çabuk ezberi sağlar. Tekrar sayısını artırmak gereklidir.

Anlamlandırma: önceki bilgi ve yeni bilgiyi ilişkiye sokmaktır.

Anlamlandırma türleri:

1. Örgütleme: liste çıkarmaktır.  Bir konuyla ilgili tüm kavramları yazmak. Hızlı öğrenmeye yol açar. Geri getirme zordur.

2. Eklemleme (Genişletme): çok güçlüdür. Yeni gelen bilgiyi zihnimizdeki eski bilginin tam uygun yerine monte ederseniz eski bilgiyi genişletirsiniz.

3. Aktif Katılım (Etkinlik): öğrenen öğrenme malzemesini kendi anlayabileceği şekle çevirecek. En önemli aktif katılım stratejilerinden biri kendi cümle ve örneklerinizle anlatmaktır.

4. Minemonikler  (bellek destekleyici ipuçları):  Bunlar üzerine profesyonelleşmek minimum 5 yıl alır. Karşıyız kullanmıyoruz.

  • Yerleştirme (locl tekniği): İngilizce sınıflarında kullanılır. Kapıya ‘’door’’ pencereye ‘’Windows’’ yazılarak öğretilir.
  • Akrostiş (akranyum) : öğrenilenlerin baş harflerinden kelime oluşturmaktır. Ne kadar konudan uzak saçma olursa olsun o kadar akılda kalıcı olur.
  • İmge (görsel) : Gördüğünüz her şeyi görsel bir şeyle eşleştirme. Örneğin; pavlov- köpek, skinner- fare
  • Hikaye: öğrendiğimiz bilgiyi komik, saçma sapan hikaye uydurmak. Ne kadar saçma o kadar akılda kalıcı olur.
  • Zincirleme: bunların 4’ünü birleştirince zincir oluşur.

 

Yürütücü İşlev:

  • işlemi başlatır, devam ettirir, bitirir.
  • Bir problemin çözümü sırasında problemi çözemediğimizde alternatif çözüm yolları arayıp getirir. (esneklik)
  • Güdülenmenin kökeni de bundadır.
  •  Tüm sistemi harekete geçirir.

İnsanlar yürütücü işlevin nasıl çalıştığının farkında değildir. Bireylerin, nasıl düşündüğünün farkında olması üst bilişseldir. Bilgi işlemlemeyle ders işlemenin amacı üst bilişi geliştirmektir. Üst bilişi geliştirirsek bireyler rahat bir şekilde öğrenir. Nasıl geliştirilir:

  1. Plan yaptırmak
  2. Ben çalışırken ne öğreniyorum, kimi öğreniyorum, olay nerde gerçekleşiyor, daha önceki bilgilerimden farklı olarak bu metin ne anlatıyor gibi sorular sormak
  3. Strateji geliştirmek: bu konuya alternatif olarak daha iyi nasıl çalışırım
  4. Sorular sormak
  5. Özet çıkarmak: en üst bilişsel işlemlerden biridir. Birey nasıl düşündüğünü fark ettiğinde üst düzey bilişsel stratejilere geçerler (eklemleme). Gagne’de üst biliş problem çözme basamağına denk gelir.

 

3-BİLGİ TÜRLERİ

a) İmgeler

  • genelde görseldir. (fotoğraf, resim, koku…)
  • Görsel olarak kayıt edilir.
  • Unutulması zordur.

b)Kavramlar

  • Bir kelimenin karşılığı diğer bir kelime olarak kaydedilir.
  • Hızlı öğrenmeye yol açar.
  • Bilgiyi geri getirme problemlidir.

c) Önerme Ağı

  • Normalde bir tek cümle kaydetmişsinizdir ancak farkında olmadan birden çok cümle kaydetmişsinizdir.

d)Şema

  • kavram haritaları. Zihnimizde haritaları varsa; yeni gelen bilgileri buraya monte etmede rahatız. Bu bilgiyi rahat bir şekilde hatırlarız.

Etiketler:

Bilgi İşleme Kuramı Konusuna 1 Yorum Yapıldı
  1. 2016 KPSS Burcu dedi ki:

    Hocam KPSS kitaplarında bu kadar ayrıntılı anlatılmamış. Çok fazla kavram var. KPSS bu kadar ayrıntılı sorar mı?

Sayfa başına git