İnsanda Solunum Sistemi

tarafından
35
İnsanda Solunum Sistemi

İnsanda Solunum Sistemi

  • İnsanda solunum sistemi akciğerleri ve akciğerlere hava taşıyan borulardan meydana gelmiştir.14
  • Burun, ağız, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar, bronşçuklar ve alveoller görev alır.

Burun

  • İç yüzeyi epitel dokudan salgılanan mukus ile kaplıdır.
  • Mukus ile hava nemlendirilir.
  • Burun kılları ile hava temizlenir. Mukusa yapışan toz partikülleri mukusla birlikte dışarı atılır.
  • Burunun iç yüzeyinde bulunan kılcal damarlar alınan havayı ısıtır.
  • Böylece burundan alınan hava, ağızdan alınan havadan daha temizdir.

Yutak

  • Yutak ağız ve burun boşluğunun birleştiği kısımdır.
  • Küçük dil ve bademcikler yutakta bulunur.
  • Yutak alınan havanın soluk borusuna ve alınan besinlerin yemek borusuna geçmesini sağlar.
  • Yutakta soluk borusu ile yemek borusunu ayıran kapakçık vardır. (epiglottis).
  • Epiglottis yutkunma sırasında kapanır.

Gırtlak

  • Gırtlak kıkı15rdaktan oluşur.
  • Gırtlağın iç yüzeyindeki epitel dokunun kıvrımlar yapmasıyla ses telleri oluşur.
  • Gırtlak yutaktan gelen havayı soluk borusuna iletir.

Soluk Borusu

  • Soluk borusu 10-12 cm uzunluğunda ve 2 cm çapındadır.
  • Soluk borusunun iç yüzü hareketli siller taşıyan epitel hücreleri ile döşelidir.
  • Epitel tabakası altında salgı bezleri bulunur. Bu hücreler arasında salgı yapan goblet hücreleri de yer alır ve mukus adlı madde salgılarlar.
  • Mukus epitel yüzeyin nemli kalmasını sağlar, havadaki toz ve yabancı maddelerin solunumla alındığında tutulmasını sağlar.
  • Soluk borusu içten dışa doğru, epitel doku, kıkırdak doku, kas doku ve bağ doku bulunur.
  • Soluk borusunun arka kısmı düzdür ve kıkırdak doku bulunmaz.

Akciğerler

  • Sağ akciğer üç lobdan oluşur, sol akciğer ise iki lobdan oluşur çünkü sol tarafta kalp bulunur.
  • Akciğerlerin etrafı pleura zarı ile örtülüdür. Bu zar iki katlıdır.
  • Bronşçuklar alveol keseleri ile sonlanır.
  • Alveoller lipoprotein ile kaplı olup, kandaki suyun alveole geçişi önlenir.

Soluk Alıp Verme Olayı16

Soluk Alma Olayı,

  • Diyafram kasılarak düzleşir.
  • Kaburga kasları kasılır ve göğüs ileriye doğru genişler.
  • Göğüs hacmi artar. İç basın azalır.
  • Karın iç hacmi küçülür.
  • İç basınç < dış basınç olur ve akciğerlere hava dolar.

Soluk Verme Olayı,

  • Diyafram eski kubbemsi şekline döner yani gevşer.
  • Kaburga kasları gevşer.
  • Göğüs hacmi azalır, iç basınç artar.
  • Karın iç hacmi artar.
  • İç basınç > dış basınç olur ve dışarıya hava verilir.

Solunum Gazlarının Taşınması

Kanın en önemli özelliklerinden biri; CO₂ ve O₂ taşıma kapasitesinin çok yüksek olmasıdır.

Oksijenin Taşınması

  • Hayvanların kanında O₂ taşıyıcı solunum pigmentleri bulunur. Pigmentleri şu şekilde sıralayabiliriz: Hemoglobin, Hemosiyanin, Klorokruorin, Hemoeritrin
  • Oksijen kanda oksihemoglobin halinde taşınır. Çok az bir kısmı kan plazmasında çözünmüş olarak taşınır. (% 2 kadar). Akciğerlerde kana geçen O₂, alyuvarlardaki hemoglobinle birleşip oksihemoglobini oluşturur.18

 

  • Doku kılcallarında hemoglobinden ayrılıp doku sıvısına, oradan da difüzyonla hücrelere geçer.

Karbondioksitin Taşınması

  • Hücrelerde oluşan CO₂, doku sıvısına geçip difüzyonla kılcal damarlara geç Normal olarak CO₂, kanda çok az erir ve az bir kısmı kan plazması ile taşınır. Büyük bir kısmı ise alyuvarlara girer. Alyuvarlarda karbonik anhidraz enziminin katalizlemesi sonucu CO₂, su ile birleşerek karbonik asiti oluşturur.
  • Karbonik asit (H₂CO₃), iyonlaşarak H+ ve HCO₃(bikarbonat) iyonu meydana getirir. H+ iyonu alyuvarlarda hemoglobinle, birleşerek HCO₃ iyonları ise plazmada taşınarak akciğer kılcallarına getirilir.
  • Akciğer kılcallarında HCO₃iyonları tekrar alyuvarlara girerek H+ iyonları ile birleşir ve H₂CO₃ (karbonik asit) oluşturur.
  • Yine karbonik anhidraz enziminin etkisiyle, karbonik asit, H₂O ve CO₂ e ayrışır. Böylece serbest kalan CO₂ difüzyonla önce plazmaya, oradan da akciğer alveollerine geçer ve soluk verme ile dışarı atılır.17